TuQuyet.comTự Quyết
Quyết định chi tiêu lớn

Có nên dùng tiền tiết kiệm để đi du lịch: cân chuyến đi với kế hoạch của mình

Muốn rút tiền tiết kiệm cho một chuyến đi xa: chia tiền thành ba lớp, so giá trị chuyến đi với mục tiêu khác, đặt trần ngân sách và dấu hiệu nên chờ thêm.

Vietnamese woman in her late twenties sitting alone on a bench at a quiet train platform in Lao Cai at dawn, small backpack beside her, seen from behind, misty blue light

Dùng tiền tiết kiệm để đi du lịch là hợp lý khi khoản bạn rút ra không chạm vào tiền dự phòng, không lấy mất phần đã hẹn cho một mục tiêu quan trọng hơn, và bạn biết mình sẽ để dành bù lại trong bao lâu. Nếu ba điều đó ổn, chuyến đi là một khoản chi có chủ đích. Nếu một trong ba không ổn, câu hỏi không còn là đi hay không mà là đi lúc nào, đi thế nào cho vừa.

Bài không chê việc tiêu tiền cho trải nghiệm, cũng không cổ vũ "sống cho hiện tại" bằng mọi giá. Nó giúp bạn tách tiền tiết kiệm thành các lớp, cân giá trị một chuyến đi cụ thể, đặt trần ngân sách và nhận ra lúc nào nên chờ thêm. Mọi con số là ví dụ giả định, không phải giá tour hay vé thật.

Chia tiền tiết kiệm thành ba lớp

Lớp dự phòng: không đụng tới. Đây là khoản để gia đình sống được vài tháng nếu mất thu nhập hay có chuyện đột xuất. Nếu tổng tiền tiết kiệm của bạn mới chỉ bằng lớp này, mọi chuyến đi lớn nên được để dành riêng thay vì rút từ đây.

Lớp mục tiêu: tiền đã có tên. Tiền cho căn nhà, cho việc học, cho đám cưới sắp tới. Rút từ lớp này cho chuyến đi nghĩa là mục tiêu kia chậm lại. Không phải không được, nhưng cần nói rõ chậm bao lâu và mình có chấp nhận không.

Lớp tự do: phần còn lại. Là phần bạn để dành mà chưa gán cho việc gì. Một chuyến đi lấy tiền từ lớp này gần như không ảnh hưởng tới kế hoạch lớn, và bạn có thể đi mà không áy náy, miễn là vẫn giữ trần ngân sách cho chuyến đi.

Nhiều người không có lớp thứ ba. Đó là chuyện bình thường. Khi đó, cách hay dùng là lập một quỹ riêng cho chuyến đi, để dành mỗi tháng một khoản nhỏ, thay vì rút một lần từ lớp mục tiêu. Ví dụ giả định: chuyến đi dự tính 24 triệu đồng, để dành 2 triệu mỗi tháng thì một năm sau đi được mà không đụng gì khác.

Không phải chuyến đi nào cũng có cùng giá trị

Cùng một số tiền, nhưng giá trị một chuyến đi với bạn rất khác nhau tuỳ hoàn cảnh. Bảng dưới gợi ý vài kiểu thường gặp và câu nên tự hỏi với từng kiểu.

Kiểu chuyến điGiá trị thường thấyRủi ro hay gặpCâu nên tự hỏi
Dịp khó lặp lại: trăng mật, đưa bố mẹ già đi xa, đi cùng con trước khi con vào đại họcKỷ niệm gắn với một giai đoạn sẽ quaChi vượt sức vì nghĩ "cả đời có một lần"Nếu hoãn hai năm, cơ hội này còn không?
Nghỉ ngơi sau giai đoạn căng thẳngHồi sức, nhìn lạiĐi xong vẫn mệt vì lịch trình dày và lo tiềnMột chuyến gần, ngắn có cho mình được điều tương tự không?
Bạn bè rủ, cả nhóm cùng điGắn kết với nhóm bạnNgân sách theo người tiêu nhiều nhất trong nhómNếu đi một mình với số tiền đó, mình có chọn nơi này không?
Đi để thoát một quyết định khóTạm rời không khí ngột ngạtVề lại vẫn y nguyên, thêm vơi tiềnMình đang đi tới đâu, hay đang chạy khỏi điều gì?

Bảng không bảo bạn kiểu nào đáng đi, kiểu nào không. Nó giúp bạn gọi đúng tên điều mình mong từ chuyến đi. Khi gọi đúng tên, bạn dễ thấy liệu có cách rẻ hơn để có được điều đó, hay chuyến đi này đúng là thứ duy nhất đáp ứng được.

Những phiên bản nhỏ hơn của cùng một chuyến đi

Trước khi chọn giữa đi trọn vẹn và không đi, hãy thử nghĩ tới các phiên bản nằm ở giữa. Nhiều khi chúng cho bạn phần lớn điều mình mong với một phần nhỏ chi phí, và không cần đụng tới lớp tiền mục tiêu:

  • Rút ngắn số ngày: bốn ngày thay vì bảy, giữ lại những điểm mình mong nhất và bỏ phần lịch trình chỉ để cho đủ.
  • Đi lệch mùa: tránh dịp lễ, nghỉ hè, khi đi lại và chỗ ở thường đắt và đông hơn.
  • Chọn điểm đến gần hơn có trải nghiệm tương tự: biển, núi, phố cổ đều có ở nhiều vùng trong nước.
  • Đổi kiểu chỗ ở: nhà nghỉ sạch sẽ, ở nhờ người quen, thuê chung với nhóm, thay cho khách sạn đắt.
  • Tách làm hai chuyến: một chuyến ngắn năm nay, chuyến dài hơn khi quỹ riêng đã đủ.
  • Giữ một phần trải nghiệm đắt nhất mà mình thật sự muốn, cắt bớt những thứ còn lại.

Mục đích không phải là đi cho rẻ bằng mọi giá. Có những chuyến đi mà phiên bản rút gọn làm mất đi chính điều bạn mong, như một chuyến đi dài cùng bố mẹ để có thời gian thong thả bên nhau. Khi đó cứ chọn phiên bản đầy đủ và để dành cho nó. Nhưng việc tự hỏi về các phiên bản nhỏ hơn giúp bạn biết rõ mình đang trả tiền cho điều gì.

Giá trị của trải nghiệm có thời hạn

Có những khoản chi mà để sau vài năm vẫn mua được y nguyên: một chiếc máy, một món đồ. Nhưng có những trải nghiệm gắn với thời gian không quay lại: bố mẹ còn đủ sức đi xa, con còn nhỏ và muốn đi cùng bố mẹ, bản thân còn độc thân và tự do sắp xếp. Với những trải nghiệm đó, chờ quá lâu đôi khi nghĩa là mất hẳn.

Điều này không có nghĩa là mọi chuyến đi đều phải đi ngay. Nó có nghĩa là khi cân, bạn nên đặt thêm một cột: cơ hội này còn kéo dài bao lâu. Ví dụ giả định: một người đang để dành mua nhà, dự tính mất năm năm. Bố mẹ đã ngoài bảy mươi và luôn nhắc muốn ra thăm vùng biển miền Trung một lần. Rút một khoản nhỏ từ tiền mua nhà làm mục tiêu chậm thêm vài tháng; còn hoãn chuyến đi thêm năm năm có thể khiến nó không còn xảy ra được nữa.

Ngược lại, một chuyến đi mà năm sau, năm sau nữa vẫn đi được như cũ thì không có lý do gì phải vội. Chờ thêm để có tiền từ lớp tự do thường làm chuyến đi trọn vẹn hơn, vì bạn không phải tính toán từng bữa ăn hay lo về khoản tiền đã rút.

Đặt trần ngân sách và kế hoạch bù lại

Khi đã quyết đi, phần còn lại là giữ cho chuyến đi không phình ra và biết chắc khoản rút sẽ được bù. Các bước gợi ý:

  1. Đặt một con số tối đa cho toàn bộ chuyến đi, bao gồm đi lại, ở, ăn, vé tham quan, quà và khoản phát sinh. Viết con số này ra trước khi đặt bất cứ thứ gì.
  2. Chia trước con số đó thành các phần. Phần lớn nhất thường là đi lại và chỗ ở; quyết hai thứ này trước, phần còn lại mới là ăn uống và chơi.
  3. Để riêng một khoản phát sinh, khoảng một phần mười trần ngân sách. Nếu về mà không dùng tới, khoản đó quay lại tài khoản tiết kiệm.
  4. Tính thời gian bù: nếu rút từ lớp mục tiêu, mỗi tháng sau chuyến đi sẽ để dành thêm bao nhiêu và trong mấy tháng thì bù đủ.
  5. Khi về, ghi lại số tiền thật đã chi so với kế hoạch. Lần sau bạn sẽ đặt ngân sách sát hơn.

Trần ngân sách không làm chuyến đi kém vui. Thực tế nó thường giúp bạn vui hơn, vì không phải lo lắng mỗi lần mở ví, và không mang cảm giác áy náy về nhà sau khi đã tiêu quá tay.

Dấu hiệu nên chờ thêm

Có những hoàn cảnh mà dù chuyến đi hấp dẫn, rút tiền tiết kiệm lúc này dễ để lại hậu quả lâu hơn cảm giác vui của chuyến đi. Nếu thấy mình trong vài trường hợp dưới đây, nên cân nhắc lùi thời gian hoặc thu nhỏ chuyến đi:

  • Thu nhập đang bấp bênh: vừa đổi việc, công ty đang cắt giảm, làm tự do mà mấy tháng gần đây ít việc.
  • Đang có khoản nợ thẻ tín dụng hay khoản vay tiêu dùng chưa trả xong.
  • Khoản rút ra sẽ làm tiền dự phòng thấp hơn mức bạn thấy yên tâm.
  • Người đi cùng có ngân sách cao hơn nhiều và bạn ngại nói ra.
  • Bạn quyết đi trong vòng vài giờ sau khi thấy một chương trình giảm giá.
  • Vợ hoặc chồng chưa đồng ý mà tiền tiết kiệm là tiền chung.

Chờ không có nghĩa là bỏ. Bạn có thể giữ nguyên ý định, đặt một ngày cụ thể để xem lại, và bắt đầu để dành riêng cho chuyến đi ngay từ tháng này. Khi tới ngày, nhiều người thấy mình đi được thoải mái hơn, hoặc chọn được một nơi hợp hơn.

Bàn với người đi cùng và người ở nhà

Chuyến đi hiếm khi chỉ là chuyện của một người. Nếu đi cùng gia đình, cả nhà nên biết trần ngân sách để không ai bị bất ngờ khi chọn chỗ ăn hay mua quà. Với trẻ lớn, nói trước mỗi người có một khoản nhỏ để tự chọn mua gì giúp tránh những màn đòi hỏi giữa đường và dạy con cách tự quyết với số tiền có hạn.

Nếu đi cùng bạn bè, nói rõ mức chi của mình từ trước, trước khi nhóm đặt phòng hay vé. Câu "mình đi được nếu tổng chi dưới mức này" dễ nói hơn nhiều so với việc tới nơi mới thấy không theo được nhóm. Người hiểu chuyện sẽ không coi đó là keo kiệt.

Với người ở nhà, đặc biệt là vợ hoặc chồng khi một người đi riêng, chuyện tiền cần minh bạch. Tiền chung dùng cho một chuyến đi riêng nên được hai người đồng ý trước. Một thoả thuận đơn giản giữa hai vợ chồng, ví dụ mỗi người có một khoản tự do mỗi năm để tiêu vào điều mình thích mà không cần hỏi, giúp những quyết định kiểu này nhẹ nhàng hơn nhiều.

Câu hỏi thường gặp

Bao nhiêu tiền tiết kiệm thì mới nên đi du lịch xa?

Không có con số chung. Mốc hay dùng là sau khi rút tiền cho chuyến đi, bạn vẫn còn khoản dự phòng đủ cho vài tháng chi tiêu thiết yếu. Nếu chưa đạt mốc đó, lập quỹ riêng để dành dần cho chuyến đi thường an toàn hơn.

Đi du lịch để giải toả căng thẳng có đáng tiền không?

Có thể đáng, nếu chuyến đi thật sự giúp bạn nghỉ ngơi. Nhưng nếu căng thẳng đến từ một vấn đề lớn chưa giải quyết, chuyến đi chỉ tạm lùi nó lại. Khi căng thẳng, mất ngủ kéo dài, nói chuyện với người tin cậy hoặc chuyên gia sẽ giúp hơn.

Có nên vay để đi du lịch không?

Bài không khuyên vay hay không. Bạn nên tự hỏi: khi về, khoản trả hằng tháng có làm mình căng không, và kỷ niệm chuyến đi có còn nguyên khi phải trả nợ nhiều tháng. Với phần lớn chuyến đi, để dành trước rồi đi thường nhẹ nhàng hơn.

Đưa bố mẹ đi du lịch có nên dùng tiền mua nhà?

Đó là lựa chọn giữa hai điều quý. Một cách cân là xem rút khoản đó làm mục tiêu mua nhà chậm bao lâu, và cơ hội đưa bố mẹ đi còn kéo dài bao lâu nữa. Nếu chậm vài tháng đổi được một chuyến đi khó lặp lại, nhiều người thấy đáng.

Làm sao không tiêu quá tay khi đang đi?

Đặt trần ngân sách trước, chia sẵn theo từng phần, và để riêng khoản phát sinh. Mỗi tối ghi nhanh số đã tiêu trong ngày. Khi thấy gần chạm trần, bạn điều chỉnh những ngày còn lại thay vì về nhà mới biết đã vượt.

Đi du lịch một mình có nên báo với gia đình về chi phí?

Nếu dùng tiền riêng, đó là quyền của bạn. Nếu dùng tiền chung của gia đình, nên bàn trước để không ai thấy bị gạt ra ngoài. Một khoản tự do hằng năm cho mỗi người giúp chuyện này nhẹ nhàng hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138