TuQuyet.comTự Quyết
Chọn trường cho con và học tiếp

Trường gần nhà hay trường xa có tiếng: tính đường đi, giấc ngủ và sức cả nhà

Trường xa có tiếng tốt nhưng mỗi ngày con mất bao nhiêu giờ trên đường? Cách quy quãng đường ra giờ ngủ, giờ chơi và sức người đưa đón để tự quyết.

Early morning traffic in Ho Chi Minh City, a father on a motorbike with a sleepy child in a raincoat behind him, motion blur, seen from the side, soft grey dawn light

Chọn giữa trường gần nhà và một trường xa hơn được nhiều người khen, cách cân nhắc chắc tay nhất là quy quãng đường ra giờ: mỗi ngày con mất bao nhiêu phút trên đường, cả năm là bao nhiêu giờ, và những giờ đó lấy từ giấc ngủ, giờ chơi hay giờ làm của ai. Khi con số hiện ra, cuộc bàn chuyển từ cảm giác sang dữ kiện.

Bài này không nói trường xa là sai hay trường gần là đủ. Có những nhà chọn trường xa và sống tốt với lựa chọn đó, có nhà đi một năm thì kiệt sức. Khác biệt thường nằm ở việc họ đã tính trước những gì. Phần dưới là cách tính, các câu hỏi để thử lòng mình, và cách đặt mốc xem lại sau khi đã chọn. Ví dụ đều là giả định.

"Có tiếng" đang đo điều gì

Trước khi cân với quãng đường, nên hỏi lại xem chữ "có tiếng" mà mình nghe được đang đo điều gì. Có khi nó đo thành tích thi cử của một nhóm học sinh khoá trước, có khi đo cơ sở vật chất, có khi chỉ là trường được nhắc nhiều trong nhóm phụ huynh nơi bạn làm việc. Mỗi kiểu "có tiếng" mang ý nghĩa khác nhau đối với đứa con cụ thể của bạn. Thành tích của các bạn khoá trước không chuyển sang con bạn; điều chuyển sang được là cách dạy, cách theo sát và môi trường bạn bè.

Một câu tự hỏi hữu ích: "nếu bỏ cái tên trường đi, mình đang muốn con có điều gì mà trường gần nhà không có?" Viết ra câu trả lời. Nếu đó là một điều cụ thể như lớp ít học sinh hơn, chương trình ngoại ngữ mạnh hơn, hay một môi trường an toàn hơn với con đã từng bị trêu chọc, bạn có một tiêu chí để kiểm. Nếu câu trả lời mơ hồ kiểu "thì trường đó tốt hơn", có thể bạn đang chạy theo số đông nhiều hơn là theo nhu cầu của con.

Cũng nên nhớ trường công lập ở các cấp phổ thông thường tuyển theo địa bàn, và việc học trái tuyến có quy định riêng của từng tỉnh, từng năm. Trước khi đưa trường xa vào danh sách, hỏi phòng giáo dục hoặc nhà trường xem con có thuộc diện được nhận không, để khỏi tốn công cân nhắc một phương án không mở.

Giá thật của quãng đường: liệt kê đủ trước khi so

Quãng đường không chỉ là thời gian ngồi xe. Nó kéo theo một chuỗi việc khác trong ngày của cả nhà. Bảng dưới liệt kê các hạng mục nên điền, kèm câu hỏi để bạn tự trả lời cho từng phương án.

Hạng mụcCâu hỏi cần trả lờiVì sao quan trọng
Giờ dậy của conCon phải dậy lúc mấy giờ để kịp vào lớp?Mỗi nửa giờ dậy sớm hơn là nửa giờ ngủ bị cắt nếu giờ đi ngủ không lùi được
Người đưa đónAi đưa, ai đón, ngày người đó ốm hay đi công tác thì ai thay?Một lịch đưa đón chỉ dựa vào một người là lịch dễ gãy
Giờ làm của người lớnĐưa con xong có kịp giờ làm không, đón con có phải về sớm không?Đi trễ về sớm lặp lại nhiều tháng ảnh hưởng tới công việc
Thời tiết và đường sáMùa mưa, đường ngập, kẹt xe thì mất thêm bao lâu?Thời gian trung bình đánh lừa; ngày tệ nhất mới làm cả nhà mệt
Bạn bè sau giờ họcBạn cùng lớp của con sống xa hay gần nhà mình?Trẻ học xa thường khó gặp bạn ngoài giờ học
Chi phí đi lạiXăng xe, xe đưa đón của trường hay xe dịch vụ, tính cả năm?Khoản nhỏ mỗi ngày cộng lại thành khoản đáng kể mỗi năm

Điền bảng này cho cả hai phương án, mỗi ô một câu ngắn. Chỗ nào bạn phải viết "chưa biết" thì đó là chỗ cần đi kiểm trước khi quyết. Thường thì người lớn trong nhà sẽ phát hiện mình chưa từng nói rõ ai là người đón con vào ngày thường.

Quy ra giờ cả năm: phép tính năm phút

Lấy một ví dụ giả định ở Hà Nội. Trường gần nhà đi mất mười phút một lượt. Trường xa hơn, giờ cao điểm mất năm mươi phút một lượt. Chênh lệch là bốn mươi phút mỗi lượt, tám mươi phút mỗi ngày cho hai lượt đi về. Một năm học có khoảng một trăm bảy mươi lăm ngày đến trường. Tám mươi phút nhân với một trăm bảy mươi lăm ngày ra mười bốn nghìn phút, tức khoảng hai trăm ba mươi giờ. Đó là gần mười ngày tròn, tính cả ngày lẫn đêm, con ngồi trên đường thay vì làm việc khác.

Nếu người lớn đưa đón bằng xe máy, hai trăm ba mươi giờ đó cũng là giờ của người lớn. Nếu đi xe đưa đón của trường, thời gian thường dài hơn vì xe vòng qua nhiều nhà. Con số không nói lên điều gì là đúng; nó chỉ cho bạn thấy cái giá. Có nhà nhìn con số và thấy xứng đáng vì lý do rất cụ thể. Có nhà nhìn con số và nhận ra mình đang đổi gần mười ngày mỗi năm lấy một cái tên.

Phép tính thứ hai quan trọng không kém: giờ ngủ. Trẻ tuổi tiểu học cần ngủ đủ giấc mỗi đêm, và nhu cầu này cao hơn người lớn. Nếu đi trường xa buộc con dậy sớm hơn bốn mươi phút trong khi giờ đi ngủ không thể lùi vì bài vở hay sinh hoạt nhà, con mất bốn mươi phút ngủ mỗi đêm. Hỏi bác sĩ nhi hoặc nhân viên y tế nếu bạn lo về giấc ngủ của con; còn trong bảng cân nhắc, ghi rõ con phải dậy lúc mấy giờ ở từng phương án.

Câu hỏi 10-10-10 cho chuyện trường xa

Mười ngày sau. Mười ngày sau khi bắt đầu đi trường xa, mọi thứ thường còn mới: con háo hức, người lớn còn sức. Hỏi mình: mình sẽ cảm thấy thế nào trong mười ngày đầu? Câu trả lời thường là ổn, và vì thế nó không nói được nhiều.

Mười tháng sau. Mười tháng sau là cuối năm học, sau mùa mưa, sau những tuần con ốm, sau đợt người đưa đón bận việc. Hỏi mình: lúc đó lịch đưa đón còn giữ được không, con có còn thích đi học hay bắt đầu than mệt? Đây là câu hỏi đáng dành thời gian nhất.

Mười năm sau. Mười năm sau, khi con đã lớn, điều gì còn lại từ lựa chọn này? Có thể là nền nếp học, có thể là nhóm bạn tuổi thơ, có thể là ký ức về những buổi sáng trên đường. Hỏi mình: nhìn lại, mình muốn con nhớ gì nhất về những năm này.

Đặt ba câu cạnh nhau. Nếu cả ba câu đều nghiêng về một phía, quyết định gần như đã rõ. Nếu câu mười tháng nghiêng một phía còn câu mười năm nghiêng phía kia, đó là chỗ cả nhà nên ngồi lại bàn, vì bạn đang đổi sự dễ chịu trước mắt lấy một điều dài hạn hoặc ngược lại.

Khi nào trường xa đáng cân nhắc, khi nào trường gần đáng giữ

Không có danh sách nào quyết thay bạn, nhưng các tình huống dưới đây hay gặp và giúp bạn đặt nhà mình vào đúng chỗ:

  • Trường xa đáng cân nhắc khi có một nhu cầu cụ thể mà trường gần không đáp ứng, ví dụ con cần môi trường hỗ trợ đặc biệt, hoặc con từng bị bắt nạt và cần một khởi đầu mới.
  • Trường xa dễ trụ hơn khi đường đi nằm trên đường đi làm của một người lớn, nghĩa là đưa con không làm thêm quãng đường riêng.
  • Trường xa dễ trụ hơn khi có ít nhất hai người luân phiên đưa đón được, hoặc có xe đưa đón ổn định.
  • Trường gần đáng giữ khi lý do chọn trường xa chủ yếu là "nhiều người nói tốt" mà chưa chỉ ra được điều cụ thể.
  • Trường gần đáng giữ khi con đang có bạn thân cùng xóm, cùng lớp, và con quý những mối quan hệ đó.
  • Trường gần đáng giữ khi nhà sắp có thay đổi lớn như sinh em bé, đổi việc, hoặc ông bà đang ốm cần người chăm.
  • Cả hai đều cần xem lại khi phương án đang nghiêng về chỉ đúng với lịch của tháng này mà không chịu được một tháng có chuyện bất ngờ.

Khi đọc danh sách, để ý câu nào làm bạn chột dạ. Cảm giác đó thường chỉ ra một điều bạn đã biết nhưng chưa muốn nói thành lời.

Hỏi con theo cách con trả lời được

Trẻ nhỏ khó trả lời câu "con muốn học trường gần hay trường xa", vì con chưa hình dung được một năm học trông thế nào. Con trả lời được những câu cụ thể hơn: hôm đi thử, con thấy ngồi xe lâu có mệt không; con có muốn học cùng bạn hàng xóm không; buổi sáng con thích được ngủ thêm hay thích được đi chơi cùng bố trên đường. Những câu trả lời ấy là dữ kiện, ghi vào bảng như mọi dữ kiện khác.

Với con lớn hơn, đang chuẩn bị lên cấp hai hay cấp ba, con có thể tham gia nhiều hơn: cùng đi thử đường, cùng điền bảng giá thật của quãng đường, tự nói mình sẵn sàng dậy lúc mấy giờ. Khi con được góp phần vào quyết định, con thường chịu đựng những buổi sáng mệt dễ hơn, vì đó cũng là lựa chọn của con. Nhưng đừng đẩy cho con quyết thay người lớn ở những điểm con không gánh được, như chuyện tiền xe hay lịch làm của bố mẹ. Người lớn vẫn là người chốt và chịu trách nhiệm.

Thử trước, quyết sau, và đặt mốc xem lại

Chọn trường xa là quyết định đảo ngược được nhưng đảo ngược thì tốn: hồ sơ chuyển, con phải làm quen lại. Vì thế nên thử trước và hẹn sẵn ngày xem lại:

  1. Đi thử quãng đường đến trường xa đúng giờ vào lớp, ba buổi khác nhau, trong đó có một ngày mưa nếu được. Ghi giờ xuất phát, giờ đến.
  2. Thử lịch đưa đón một tuần trên giấy: viết từng ngày ai đưa, ai đón, rồi đưa cho từng người trong lịch xem và hỏi họ có làm được thật không.
  3. Viết ra phương án dự phòng cho ngày người đưa đón ốm hoặc bận việc đột xuất.
  4. Nếu đã chọn trường xa, đặt mốc xem lại sau tám tuần và cuối học kỳ một. Mỗi lần xem lại, hỏi ba câu: con ngủ đủ không, con còn thích đi học không, lịch đưa đón còn giữ được không.
  5. Thống nhất trước điều kiện để đổi hướng, ví dụ nếu con thường xuyên ngủ không đủ hoặc lịch đưa đón gãy nhiều lần trong một tháng thì cả nhà bàn lại chuyện chuyển trường vào cuối năm.

Điểm cuối quan trọng nhất. Đặt điều kiện đổi hướng từ trước giúp cả nhà không rơi vào bẫy "đã chọn rồi thì phải cố", và cũng không đổi ý quá vội chỉ vì một tuần mệt. Nếu việc đưa đón làm một người lớn kiệt sức kéo dài, mất ngủ, căng thẳng, đó cũng là dữ kiện cần đưa vào bàn, không phải điều phải giấu.

Câu hỏi thường gặp

Cho con đi xe đưa đón của trường có giải quyết được chuyện đường xa không?

Xe đưa đón giải quyết chuyện người lớn không phải chạy, nhưng thời gian của con trên xe thường dài hơn vì xe vòng qua nhiều điểm. Hỏi trường lộ trình dự kiến, giờ đón sớm nhất, và con sẽ ngồi bao lâu. Hỏi thêm cách trường quản lý trẻ trên xe, ai đi kèm, xử lý ra sao khi xe trễ.

Con lớn rồi có tự đi học xa được không?

Tuỳ tuổi, tính cách và quãng đường. Trẻ cấp hai, cấp ba có thể tự đi bằng xe đạp hoặc xe buýt nếu đường an toàn và đã được tập đi cùng người lớn nhiều lần. Tính cả những ngày mưa, ngày về muộn. Đừng để con tự đi chỉ vì người lớn không còn ai đưa; khi đó nên cân nhắc lại cả phương án trường.

Nếu nhà sắp chuyển chỗ ở thì nên chọn trường gần nhà cũ hay nhà mới?

Nếu thời điểm chuyển nhà đã chắc, thường nên tính theo nhà mới để con khỏi chuyển trường hai lần. Nếu chưa chắc, chọn phương án ít phải đảo lại nhất. Thủ tục chuyển trường và tuyển sinh theo nơi cư trú có quy định riêng, nên hỏi trường và cơ quan giáo dục địa phương trước khi quyết.

Làm sao biết trường xa có thật sự hơn trường gần ở điều mình cần?

Chỉ có cách hỏi cụ thể và tự đi xem. Gặp phụ huynh có con đang học ở cả hai trường, hỏi đúng tiêu chí mình quan tâm như sĩ số, cách giáo viên liên lạc, chương trình ngoại ngữ. So từng điểm, đừng so tổng thể. Nhiều khi bạn phát hiện khoảng cách giữa hai trường hẹp hơn lời đồn.

Người đưa đón mệt nhưng ngại nói vì sợ ảnh hưởng việc học của con thì sao?

Sức của người đưa đón là một phần của quyết định, không phải chuyện riêng của một người. Nên nói sớm và nói bằng dữ kiện, ví dụ mấy tuần nay phải về sớm bao nhiêu buổi. Cả nhà có thể tìm cách chia lại lịch, thuê xe, hoặc bàn chuyện đổi trường vào cuối năm. Giữ im lặng đến khi kiệt sức thường dẫn tới quyết định vội vàng hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138