TuQuyet.comTự Quyết
Chuyển nơi sống: lên phố, về quê, ra nước ngoài

Có nên về quê sau nhiều năm sống ở thành phố: cách cân nhắc trước khi dọn hẳn

Muốn bỏ phố về quê sau mười năm đi làm? Tách lý do kéo về và đẩy đi, lập bảng có trọng số, về từng bước để còn đường lui nếu chưa hợp.

Vietnamese man in his late thirties sitting on the porch of a rural house in Nghe An at dusk, back to camera, looking at rice fields, a packed suitcase beside him

Câu hỏi “có nên về quê” hiếm khi chỉ là chuyện địa chỉ. Sau tám, mười năm đi làm ở thành phố, người ta muốn về vì nhiều thứ trộn lẫn: bố mẹ đã già, tiền thuê nhà mỗi năm một nặng, con nhỏ cần chỗ chạy nhảy, hoặc đơn giản là mệt. Có người về và thấy đúng là mình đã chờ quá lâu. Có người về được một năm thì lặng lẽ khăn gói đi lại, mang theo cảm giác thua cuộc mà thật ra không đáng phải mang.

Bài này không trả lời thay bạn nên về hay ở. Mục tiêu là giúp bạn nhìn rõ mình đang thật sự chọn điều gì, cái giá của từng hướng, và cách về sao cho còn đường lui. Các ví dụ trong bài đều là ví dụ giả định, số liệu là số tròn để minh hoạ cách tính, không phải mức sống thật của nơi nào.

Câu hỏi thật nằm sau chuyện “có nên về quê”

Trước khi so quê với phố, hãy viết ra một câu: mình muốn về quê để có được điều gì, và để thoát khỏi điều gì. Hai vế này khác nhau nhiều hơn người ta tưởng. Lý do kéo về là những thứ chỉ quê mới có: gần bố mẹ, có đất để làm vườn, con lớn lên giữa họ hàng, nhịp sống chậm. Lý do đẩy đi là những thứ ở phố đang làm bạn khổ: kẹt xe, tiền nhà, công việc bế tắc, cảm giác cô đơn giữa đám đông.

Phân biệt hai vế vì một lẽ đơn giản. Nếu lý do chính là “đẩy đi”, bạn có thể đang chạy khỏi một vấn đề mà đổi chỗ chưa chắc giải quyết được. Một công việc bế tắc có thể đổi được ngay ở thành phố. Cảm giác cô đơn có thể theo bạn về quê, thậm chí nặng hơn khi bạn bè cũ đã đi hết. Ngược lại, nếu lý do chính là “kéo về”, nghĩa là có những thứ chỉ quê mới cho được, thì việc về có nền móng vững hơn.

Một phép thử nhỏ: tưởng tượng thành phố bỗng hết kẹt xe, tiền nhà giảm một nửa, công việc dễ thở hơn. Khi đó bạn còn muốn về không? Nếu câu trả lời vẫn là có, mong muốn về quê của bạn khá thật. Nếu câu trả lời là “vậy thì chắc ở lại”, bạn đang cần sửa vài thứ ở phố hơn là cần một cuộc dời nhà. Cả hai đáp án đều hợp lý, chỉ là chúng dẫn tới hai bộ việc rất khác nhau.

Bốn lý do hay gặp và câu hỏi kiểm cho từng lý do

Về để gần bố mẹ già. Câu kiểm: bố mẹ cần mình ở gần để làm gì cụ thể — đưa đi khám, phụ việc nhà, hay chủ yếu là có người trò chuyện? Có những nhu cầu giải được bằng cách về thăm đều đặn hơn hoặc thuê người giúp, có những nhu cầu thật sự cần người ở cạnh. Hỏi thẳng bố mẹ, vì nhiều khi điều các cụ mong khác với điều con cái đoán.

Về vì chi phí ở phố quá cao. Câu kiểm: sau khi về, thu nhập giảm bao nhiêu so với chi phí giảm bao nhiêu? Ở quê tiền nhà có thể gần như bằng không nếu ở nhà bố mẹ, nhưng thu nhập cũng có thể giảm mạnh. Tính trên số dư cuối tháng, không tính trên từng khoản riêng lẻ.

Về để con lớn lên ở quê. Câu kiểm: mình hình dung tuổi thơ của con thế nào, và trường học, chỗ khám bệnh, bạn bè cùng tuổi ở nơi định về có đáp ứng được không? Hình ảnh con chạy trên bờ ruộng đẹp thật, nhưng con còn đi học mười hai năm ở đó.

Về vì mệt và muốn sống chậm. Câu kiểm: cái mệt đến từ thành phố hay đến từ công việc, từ một giai đoạn khó trong gia đình? Mệt vì nhịp sống thì đổi chỗ có ích. Mệt vì kiệt sức kéo dài thì cần nghỉ ngơi và có khi cần người giúp chuyên môn trước, rồi mới quyết chuyện lớn.

Ghi chú khi trả lời. Viết câu trả lời ra giấy, đừng chỉ nghĩ trong đầu. Khi viết, những câu kiểu “chắc là sẽ ổn” hiện ra rõ hơn, và bạn biết chỗ nào mình còn đoán mò cần đi hỏi thêm.

Thu nhập ở quê: mang việc theo hay làm việc mới

Phần lớn những lần về quê không thành bắt đầu từ chuyện tiền, nên nên đặt câu hỏi thu nhập lên trước cảm xúc. Có ba hướng chính. Hướng thứ nhất là mang việc theo: làm từ xa cho công ty cũ, nhận việc tự do qua mạng, hoặc giữ khách hàng cũ. Hướng này giữ được thu nhập nhưng phụ thuộc vào việc công ty có đồng ý lâu dài không và mạng ở nơi định về có ổn không. Đừng dựa vào một lời hứa miệng “cứ về đi, làm từ xa cũng được”; hỏi rõ thời hạn, cách đánh giá công việc, và chuyện gì xảy ra nếu sếp đổi người.

Hướng thứ hai là tìm việc tại chỗ: khu công nghiệp gần nhà, cơ quan, trường học, cửa hàng. Mức lương thường khác thành phố và loại việc cũng hẹp hơn, nên hãy xem tin tuyển dụng thật ở nơi định về trong vài tháng trước khi đi, gọi hỏi người quen đang làm ở đó. Hướng thứ ba là tự làm: mở tiệm, làm vườn, nuôi trồng, kinh doanh nhỏ. Đây là hướng nhiều người mơ nhất và cũng nhiều rủi ro nhất, vì bạn vừa đổi nơi sống vừa đổi nghề cùng lúc.

Một nguyên tắc an toàn: chỉ đổi một trong hai thứ lớn mỗi lần, hoặc đổi chỗ ở, hoặc đổi nghề. Ví dụ giả định: chị Lan làm kế toán ở thành phố, muốn về quê mở tiệm bánh. Thay vì nghỉ việc rồi về mở tiệm cùng lúc, chị xin làm kế toán từ xa trong năm đầu, học làm bánh và bán thử cho người quen. Khi tiệm có khách đều mới cân nhắc bỏ việc cũ. Chậm hơn, nhưng nếu tiệm không thành thì chị vẫn còn một nguồn thu.

Bảng cân nhắc có trọng số cho hai phương án

Dưới đây là bảng của một gia đình giả định: vợ chồng anh Hùng, một con năm tuổi, cân nhắc ở lại thành phố hay về quê chồng. Trọng số từ 1 đến 5 thể hiện tiêu chí quan trọng thế nào với chính họ; điểm từ 1 đến 5 thể hiện mỗi phương án đáp ứng tiêu chí đó tốt ra sao. Tích là trọng số nhân điểm.

Tiêu chíTrọng sốỞ lại phố (điểm / tích)Về quê (điểm / tích)
Thu nhập ổn định54 / 202 / 10
Gần bố mẹ hai bên41 / 45 / 20
Trường và chỗ khám cho con44 / 163 / 12
Không gian sống, thời gian rảnh32 / 65 / 15
Cơ hội nghề nghiệp của vợ44 / 162 / 8
Cảm giác thuộc về, bạn bè23 / 63 / 6
Tổng6871

Hai con số sát nhau như vậy là chuyện thường gặp, và chính sự sát nhau mới là thông tin đáng giá: nó cho thấy quyết định này nhạy với từng tiêu chí. Hãy thử hạ trọng số “gần bố mẹ hai bên” từ 4 xuống 3: phương án về quê còn 66, ở lại còn 67, thứ tự đảo ngược. Nghĩa là câu hỏi thật của gia đình này nằm ở chuyện ở gần bố mẹ quan trọng đến mức nào, và công việc của người vợ có giải được không, chứ không nằm ở chuyện quê hay phố nói chung.

Bảng không quyết thay bạn. Nó giúp hai vợ chồng thấy mình đang bất đồng ở đâu: nếu chồng cho trọng số “gần bố mẹ” là 5 còn vợ cho là 2, đó là chỗ cần nói chuyện, không phải chỗ để cộng điểm cho xong.

Những điều người về quê hay không lường trước

Những điểm dưới đây không có nghĩa quê không tốt. Chúng chỉ là những thứ người đã về hay kể lại là “giá mà biết trước”, để bạn tính vào kế hoạch thay vì bị bất ngờ.

  • Ánh mắt và lời bàn của hàng xóm, họ hàng. Ở phố không ai để ý bạn đi làm giờ nào. Ở quê, người làm việc từ xa ngồi nhà cả ngày có khi bị hỏi “thất nghiệp à”. Chuẩn bị sẵn một câu giải thích ngắn và chấp nhận rằng phải mất thời gian người ta mới quen.
  • Kỳ vọng của gia đình lớn. Về gần nghĩa là được nhờ nhiều hơn: đám giỗ, việc họ, đưa đón người thân. Đó vừa là cái được vừa là cái tốn, nên thống nhất trong nhà mình trước sẽ nhận phần nào.
  • Khoảng cách tới bệnh viện tuyến trên. Khi có người bệnh mạn tính hoặc trẻ nhỏ hay ốm, quãng đường đi khám chuyên khoa là một chi phí cả thời gian lẫn tiền.
  • Sự cô đơn nghề nghiệp. Không còn đồng nghiệp để trao đổi, không còn những buổi gặp mở ra cơ hội. Người làm nghề chuyên môn cần một cách giữ kết nối, ví dụ mỗi quý lên phố vài ngày.
  • Bạn bè cũ đã đi hết. Quê trong ký ức là quê của mười lăm năm trước. Người cùng lứa có thể đã ở thành phố hoặc nước ngoài.
  • Đời sống của người bạn đời. Nếu về quê bạn mà không phải quê vợ hay chồng, người kia gần như bắt đầu lại từ đầu, không họ hàng, không bạn, không thói quen cũ.

Về từng bước thay vì về một lần

Quyết định về quê khó đảo ngược nếu bạn đã trả nhà, bán đồ, cho con chuyển trường và nghỉ việc trong cùng một tháng. Chia nhỏ ra thì nó trở thành loại quyết định đảo ngược được, ít nhất trong năm đầu.

  1. Về ở thử dài ngày trước: dùng phép năm hoặc xin làm từ xa một tháng, sống đúng nhịp ngày thường chứ không phải nhịp đi chơi ngày Tết.
  2. Giữ nguồn thu cũ càng lâu càng tốt trong năm đầu, kể cả khi phải nhận mức thấp hơn.
  3. Chưa bán nhà hay sang nhượng gì ở phố nếu có; cho thuê hoặc để người thân ở trước.
  4. Chọn thời điểm chuyển hợp với lịch học của con, thường là hè, để con không phải đổi trường giữa năm.
  5. Đặt một mốc xem lại sau sáu tháng và mười hai tháng, viết sẵn từ bây giờ những dấu hiệu cho thấy nên ở tiếp và những dấu hiệu cho thấy nên tính lại.
  6. Nói trước với gia đình rằng đây là giai đoạn thử, để nếu phải quay lại thì không ai coi đó là thất bại.

Mốc xem lại là phần hay bị bỏ quên nhất. Không có nó, người ta hoặc ở lì vì ngại, hoặc bỏ đi vì một tuần tồi tệ. Có nó, bạn đánh giá bằng những gì đã viết ra lúc bình tĩnh.

Khi mong muốn về quê đến từ kiệt sức

Có một kiểu muốn về quê rất dễ nhận ra: nó xuất hiện dữ dội sau một đợt làm việc quá sức, một lần bị sếp mắng, một chuyện buồn trong gia đình, rồi nhạt dần khi mọi thứ ổn hơn. Mong muốn đó vẫn đáng được nghe, vì nó báo cho bạn biết cuộc sống hiện tại đang có chỗ không ổn. Nhưng quyết định dời cả gia đình trong lúc đó thường là quyết định của cơn mệt chứ không phải của bạn.

Cách xử lý là tách hai việc. Việc trước mắt là nghỉ ngơi cho thật: xin nghỉ phép, giảm bớt việc, ngủ đủ, về quê chơi một thời gian ngắn. Việc thứ hai, sau đó vài tuần, mới là ngồi xuống với bảng cân nhắc. Nếu sau khi nghỉ, mong muốn về vẫn còn nguyên, bạn có cơ sở chắc hơn để làm tiếp.

Nếu tình trạng mệt mỏi kéo dài nhiều tuần, mất ngủ, không còn hứng thú với những việc trước đây vẫn thích, hoặc có lúc thấy mọi thứ vô nghĩa, đó là lúc nên gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý trước khi quyết bất cứ điều gì lớn. Trường hợp có ý nghĩ làm hại bản thân hoặc nguy hiểm tức thời, hãy gọi 115 hoặc nhờ người thân đưa tới cơ sở y tế gần nhất ngay. Chuyện về quê có thể chờ, sức khoẻ thì không.

Câu hỏi thường gặp

Về quê rồi muốn lên lại thành phố có phải là thất bại không?

Không. Bạn đã thử một phương án bằng trải nghiệm thật và có thêm thông tin mà lúc ngồi tính không thể có. Điều làm việc quay lại trở nên nặng nề là khi bạn đã đốt hết cầu, bán hết đồ, nói với mọi người rằng đi là không về, nên hãy giữ đường lui ngay từ đầu.

Nên về quê lúc con mấy tuổi thì đỡ xáo trộn nhất?

Không có độ tuổi đúng cho mọi nhà. Trẻ trước tuổi đi học thường thích nghi nhanh hơn, còn trẻ đã có nhóm bạn ở trường thì việc chuyển dễ gây buồn. Dù con mấy tuổi, chọn chuyển vào dịp hè và nói chuyện với con từ sớm giúp con đỡ hụt hẫng hơn nhiều.

Vợ muốn ở lại phố, chồng muốn về quê thì phải làm sao?

Mỗi người tự lập bảng cân nhắc riêng rồi đặt cạnh nhau để thấy chỗ khác biệt nằm ở tiêu chí nào. Thường bất đồng không phải ở chuyện quê hay phố mà ở công việc, ở gia đình bên nào, ở nỗi lo cụ thể. Giải từng nỗi lo đó dễ hơn là tranh luận chung chung.

Có nên bán nhà ở thành phố để về quê xây nhà không?

Đây là bước khó đảo ngược nhất nên thường để sau cùng. Nhiều gia đình chọn cho thuê hoặc giữ nguyên trong một hai năm đầu, khi đã chắc sẽ ở lại quê mới tính chuyện bán. Các vấn đề giấy tờ nhà đất nên hỏi người có chuyên môn pháp lý trước khi ký.

Làm sao biết ở quê có kiếm đủ sống không trước khi về?

Hỏi người cùng nghề đang sống ở đó, theo dõi tin tuyển dụng tại chỗ trong vài tháng và thử nhận việc từ xa trước khi đi. Lập dự toán số dư cuối tháng với một con số thu nhập thận trọng, và để dành một khoản đủ chi tiêu nhiều tháng phòng khi chưa có việc ngay.

Bố mẹ khuyên đừng về vì sợ con khổ thì có nên nghe?

Nên nghe kỹ lý do, vì bố mẹ hiểu quê hơn bạn ở hiện tại và có thể thấy những khó khăn bạn chưa thấy. Nhưng quyết định vẫn là của gia đình bạn. Hãy hỏi cụ thể các cụ lo điều gì, rồi đưa nỗi lo đó vào bảng cân nhắc như một tiêu chí cần trả lời.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138