TuQuyet.comTự Quyết
Có nên nghỉ việc, chuyển việc

Có nên nhận việc xa nhà: đi lại mỗi ngày hay xa gia đình cả tuần

Nhận việc xa nhà khi không chuyển cả nhà theo: tính cái giá của quãng đường mỗi ngày, của những tuần xa vợ con, thử trước một thời gian và đặt mốc xem lại.

Vietnamese father in a work jacket waiting at a rural bus stop in Nghe An before sunrise, small travel bag at his feet, misty rice fields behind, back view, cold blue tones

Một công việc xa nhà thường đến với lời hứa rõ ràng (thu nhập cao hơn, vị trí tốt hơn, cơ hội hiếm) và một cái giá mờ nhạt: hàng giờ trên đường mỗi ngày, hoặc những tuần chỉ gặp gia đình hai ngày cuối. Quyết định có nên nhận phụ thuộc vào việc bạn đo được cái giá mờ nhạt đó rõ tới đâu, và những người trong nhà có cùng sẵn sàng trả nó không.

Bài này bàn trường hợp bạn nhận việc ở xa mà không chuyển cả nhà theo: đi lại hằng ngày một quãng dài, hoặc ở lại nơi làm việc trong tuần rồi về nhà cuối tuần, kể cả những công việc theo đợt như công trình, nhà máy xa. Chuyện chuyển hẳn nơi sống cùng gia đình là một quyết định khác và có bài riêng ở danh mục chuyển nơi sống của trang.

Quãng đường không chỉ là thời gian và tiền xăng

Khi cân nhắc một việc xa, người ta thường tính hai thứ: mất bao nhiêu phút đi lại và tốn bao nhiêu tiền xăng xe. Hai con số đó cần thiết nhưng chưa đủ. Quãng đường dài lấy đi những thứ khó đo hơn: giấc ngủ vì phải dậy sớm, sức lực khi về tới nhà, bữa cơm tối cùng gia đình, thời gian tập thể dục, và cả mức độ an toàn khi phải đi đường vào lúc mệt hoặc trời tối.

Một ví dụ giả định: một người sống ở Hưng Yên nhận việc ở Hà Nội, mỗi chiều đi khoảng một tiếng rưỡi nếu đường thuận. Hai chiều là ba tiếng mỗi ngày, mười lăm tiếng mỗi tuần, gần bằng hai ngày làm việc. Nếu quy thời gian đó ra theo mức thu nhập mỗi giờ, phần tăng lương của công việc mới có thể bị ăn mất một phần đáng kể. Và đó là khi đường thuận; mùa mưa, giờ cao điểm, những ngày tắc đường sẽ kéo dài con số này.

Điều quan trọng không phải là con số cụ thể, mà là bạn tính nó trước khi nhận, với tuyến đường thật, vào giờ thật. Hãy đi thử quãng đường đó hai ba lần vào đúng giờ bạn sẽ đi làm và về nhà, ghi lại thời gian và cảm giác khi tới nơi. Nhiều người chỉ biết quãng đường mệt tới đâu sau khi đã ký hợp đồng.

Ba hình thức làm xa và cái giá riêng của từng loại

Không phải mọi việc xa nhà đều giống nhau. Cái giá thay đổi rất nhiều theo cách bạn tổ chức đi lại, và mỗi hình thức hợp với một hoàn cảnh gia đình khác nhau.

Hình thứcĐiểm đượcCái giá chínhThường hợp với
Đi về trong ngày, quãng dàiTối nào cũng ở nhàMệt mỏi tích tụ, rủi ro giao thông, ít thời gian cho bản thânNgười có sức khoẻ tốt, con đã lớn, có phương tiện an toàn
Ở lại nơi làm trong tuần, về cuối tuầnNgày thường tập trung làm việc, đỡ đường sáXa vợ con, người ở nhà gánh hết việc ngày thường, chi phí hai nơi ởGia đình có người hỗ trợ ở nhà, thời gian xác định trước
Làm theo đợt dài, về theo kỳ nghỉThu nhập theo đợt thường cao hơn, có kỳ nghỉ dàiVắng mặt ở những dịp quan trọng, khó giữ nhịp sống chungNgười chưa có con nhỏ hoặc gia đình đã quen nếp này
Làm từ xa một phầnGiảm số ngày đi lạiPhụ thuộc chính sách công ty, có thể thay đổiCông việc làm được qua máy tính

Khi đọc bảng, hãy nhìn kỹ cột "cái giá chính" thường rơi vào người khác chứ không chỉ bạn. Khi bạn đi cả tuần, người ở nhà gánh thêm việc đưa đón con, chăm người già, xử lý mọi chuyện phát sinh một mình. Một quyết định mà người khác phải trả phần lớn cái giá thì cần sự đồng thuận thật của họ.

Nếu công ty cho làm từ xa một phần, hãy hỏi rõ điều đó có ghi trong hợp đồng hay chỉ là thói quen hiện tại của nhóm, vì chính sách có thể đổi khi đổi quản lý.

Những câu hỏi cần trả lời cùng gia đình

Trong tuần, ai gánh những việc mình từng làm? Liệt kê cụ thể: đưa con đi học, nấu bữa tối, đưa bố mẹ đi khám, xử lý hỏng hóc trong nhà. Mỗi việc cần có người nhận rõ ràng, không phải "rồi sẽ có cách".

Con cái đang ở giai đoạn nào? Con nhỏ, con chuẩn bị vào lớp đầu cấp, con đang ở tuổi dậy thì, mỗi giai đoạn có nhu cầu khác về sự có mặt của bố mẹ. Không có quy tắc chung, nhưng đây là điều cần nói thẳng với nhau.

Phần thu nhập tăng thêm sẽ được dùng vào đâu? Nếu phần tăng thêm phải dùng hết cho chỗ ở thứ hai, đi lại, ăn ngoài và thuê người giúp việc ở nhà, thì về tiền gần như không được gì. Tính phần còn lại thật sự sau khi trừ hết.

Kế hoạch này kéo dài bao lâu? Xa nhà một năm vì một dự án có điểm kết thúc khác hẳn với xa nhà không thời hạn. Một mốc kết thúc hoặc mốc xem lại giúp cả nhà chịu được giai đoạn khó vì biết nó có điểm dừng.

Khi có chuyện khẩn cấp, mình về được trong bao lâu? Người thân ốm, con có chuyện ở trường: nếu mất nửa ngày mới về tới nhà, cần có người khác đứng ra ở nhà trong lúc đó. Hãy xác định trước người đó là ai.

Thử trước khi cam kết dài

Với việc xa nhà, nhiều điều chỉ biết được khi đã sống thử. Nếu có thể, hãy xây một giai đoạn thử có giới hạn trước khi coi đó là nếp sống lâu dài.

  1. Trước khi nhận, đi thử tuyến đường vào giờ thật vài lần, hoặc ở thử vài đêm gần nơi làm để biết chỗ ở và sinh hoạt ra sao.
  2. Thống nhất với gia đình một giai đoạn thử, chẳng hạn ba tháng, và nói rõ đây là thử, cả nhà sẽ cùng xem lại.
  3. Trong giai đoạn thử, mỗi tuần ghi lại ngắn gọn: sức khoẻ, giấc ngủ, những việc ở nhà bị bỏ lỡ, cảm giác của người ở nhà.
  4. Hết giai đoạn thử, ngồi lại cùng nhau với những ghi chép đó. Hỏi từng người, kể cả con nếu con đủ lớn, xem điều gì ổn, điều gì quá sức.
  5. Quyết định tiếp tục, điều chỉnh (như xin làm từ xa thêm một ngày, đổi phương tiện, thuê thêm người giúp) hoặc dừng lại.

Giai đoạn thử chỉ có ý nghĩa nếu bạn thật sự sẵn sàng dừng khi kết quả không ổn. Trước khi bắt đầu, hãy tìm hiểu thời gian thử việc và điều khoản chấm dứt hợp đồng của công việc mới ở mức nguyên tắc, hỏi rõ bên tuyển dụng, để biết nếu dừng thì cần báo trước bao lâu.

An toàn trên đường: phần không đem ra mặc cả

Với người đi lại quãng dài mỗi ngày hoặc chạy xe về nhà mỗi cuối tuần, an toàn giao thông là phần của quyết định mà không khoản lương nào bù được. Trước khi nhận việc, hãy đặt ra những điều kiện tối thiểu cho chính mình và giữ chúng cả khi đã quen đường.

  • Không tự lái xe khi quá buồn ngủ. Nếu ca làm kết thúc muộn và quãng về dài, cần có phương án khác như ở lại, đi xe khách hoặc đi chung với đồng nghiệp.
  • Chọn phương tiện theo quãng đường, không theo thói quen. Một quãng đi qua quốc lộ đông xe tải bằng xe máy mỗi ngày là mức rủi ro rất khác với đi xe buýt hay xe đưa đón.
  • Tính cả thời tiết. Mùa mưa bão, sương mù, đường ngập làm tuyến quen thuộc trở nên nguy hiểm; hãy hỏi công ty về chính sách những ngày thời tiết xấu.
  • Báo lịch đi lại cho người ở nhà, nhất là những chuyến về muộn, để có người biết khi bạn chưa tới nơi.
  • Bảo dưỡng phương tiện đều đặn. Xe chạy quãng dài mỗi ngày hao mòn nhanh hơn nhiều so với đi trong phố; chi phí này nên nằm trong bảng tính ngay từ đầu.

Nếu sau vài tuần đi lại bạn thấy mình hay lơ mơ trên đường hoặc từng suýt gặp nạn vì mệt, đó là dữ liệu quan trọng hơn mọi con số thu nhập trong bảng cân nhắc. Điều chỉnh cách đi lại, hoặc xem lại cả quyết định, trước khi chuyện không may xảy ra.

Giữ kết nối khi xa nhà cả tuần

Nếu đã quyết làm xa, phần việc quan trọng nhất là giữ cho gia đình vẫn là một nhà chứ không thành hai nơi sống song song. Những nếp nhỏ đều đặn thường hiệu quả hơn những lần về nhà thật lâu nhưng thưa thớt: một cuộc gọi video vào giờ cố định mỗi tối, tham gia việc học của con qua tin nhắn, cùng vợ chồng xem lại chi tiêu của tuần.

Khi về nhà cuối tuần, cố gắng có mặt thật sự. Người làm xa hay mang công việc về nhà hoặc dành ngày nghỉ để ngủ bù, khiến những ngày hiếm hoi bên nhau trôi qua mà không ai thấy được bù đắp. Bàn trước với gia đình xem cuối tuần dành cho việc gì, kể cả thời gian nghỉ của chính người ở nhà, vì họ cũng cần được nghỉ sau một tuần gánh một mình.

Cuối cùng, hãy chú ý những dấu hiệu cho thấy cái giá đang vượt quá mức chịu đựng: căng thẳng giữa vợ chồng tăng lên, con thu mình hoặc có thay đổi ở trường, sức khoẻ của bạn đi xuống. Những dấu hiệu đó là lý do để xem lại quyết định trước mốc đã định, không phải chờ đến hết hạn.

Khi việc xa nhà là lựa chọn duy nhất

Với không ít người, câu hỏi không phải là có nên nhận hay không, vì ở gần nhà không có việc phù hợp, hoặc thu nhập từ việc xa là cần thiết cho gia đình trong giai đoạn này. Khi đó, phần cân nhắc chuyển từ "nhận hay không" sang "nhận thế nào cho bền": chọn hình thức đi lại ít rủi ro nhất, tổ chức lại việc nhà, đặt thời hạn để xem lại khi hoàn cảnh thay đổi.

Đây cũng là lúc nên nghĩ dài hơn một bước: trong thời gian làm xa, bạn có thể tích luỹ kỹ năng hay quan hệ gì để sau này có lựa chọn gần nhà hơn. Việc xa nhà chấp nhận vì không có lựa chọn khác sẽ dễ chịu hơn khi bạn biết nó đang dẫn tới đâu.

Nếu những tháng xa nhà khiến bạn mất ngủ kéo dài, thường xuyên buồn bã hoặc căng thẳng không dứt, đừng chịu đựng một mình. Nói chuyện với người thân, và nếu tình trạng kéo dài, tìm gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.

Câu hỏi thường gặp

Đi làm xa một tiếng rưỡi mỗi chiều có quá sức không?

Tuỳ người, tuỳ phương tiện và tuỳ tuyến đường. Có người đi xe khách, tranh thủ nghỉ trên xe, thấy chấp nhận được; có người tự lái xe máy qua quốc lộ đông đúc thì mệt và rủi ro hơn nhiều. Hãy đi thử vào giờ thật vài lần và hỏi chính cơ thể mình trước khi quyết.

Lương cao hơn bao nhiêu thì đáng để làm xa?

Không có tỉ lệ chung. Hãy tính phần còn lại sau khi trừ chi phí đi lại, chỗ ở thứ hai, ăn uống, người giúp việc ở nhà nếu cần, rồi đặt nó cạnh những gì gia đình phải đánh đổi. Có gia đình thấy đáng, có gia đình không, và cả hai đều có thể đúng.

Vợ hoặc chồng không đồng ý thì có nên vẫn nhận?

Khi phần lớn cái giá rơi vào người ở nhà, nhận việc mà không có sự đồng thuận của họ dễ gây rạn nứt lâu dài. Hãy tìm hiểu điều họ lo cụ thể và xem có điều chỉnh được không, như thời hạn ngắn hơn, làm từ xa một phần, có người giúp ở nhà.

Có nên nhận việc xa khi con đang học lớp cuối cấp?

Năm cuối cấp thường là giai đoạn con chịu nhiều áp lực. Nhiều gia đình chọn hoãn hoặc tìm cách có mặt nhiều hơn trong năm đó. Hãy hỏi chính con, nếu con đủ lớn, xem con cần gì từ bố mẹ trong năm này, rồi đưa câu trả lời vào cân nhắc.

Làm từ xa có thay được việc chuyển chỗ làm gần nhà không?

Với công việc làm được qua máy tính, làm từ xa một phần có thể giảm đáng kể cái giá của khoảng cách. Nhưng chính sách làm từ xa có thể thay đổi; nếu nó là lý do chính để bạn nhận việc, hãy đề nghị ghi rõ trong hợp đồng hoặc văn bản thoả thuận.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138