TuQuyet.comTự Quyết
Có nên nghỉ việc, chuyển việc

Khi nào nên nghỉ việc: tách điều còn sửa được khỏi điều không đổi được

Dấu hiệu nên nghỉ việc không nằm ở cảm giác chán mà ở chỗ vấn đề có sửa được không. Cách chẩn đoán, thử sửa có thời hạn, và lúc quyết định rời đi.

Vietnamese office worker in her thirties standing alone by a stairwell window during lunch break in a Da Nang office building, holding a closed lunch box, side silhouette, warm noon light

Thời điểm nên nghỉ việc không được quyết bằng mức độ chán, mà bằng câu hỏi: điều khiến bạn muốn đi có sửa được ở chỗ hiện tại không. Nếu sửa được, bạn có một lựa chọn rẻ hơn là ra đi: thử sửa trong một thời gian có hạn. Nếu không sửa được, hoặc đã thử mà không thay đổi, thì chuyện nghỉ chỉ còn là chuyện chọn thời điểm và cách rời đi cho tốt.

Bài này giúp bạn làm phép chẩn đoán đó: phân loại lý do muốn nghỉ thành nhóm sửa được và nhóm cố định, cách mở một cuộc nói chuyện thật với quản lý, cách đặt hạn cho việc thử sửa, và những dấu hiệu cho thấy bạn không còn nên chờ thêm. Phần chuẩn bị tiền bạc khi nghỉ mà chưa có việc mới có bài riêng trong cùng danh mục.

Chán việc là triệu chứng, chưa phải chẩn đoán

Gần như ai đi làm cũng có lúc chán. Vấn đề là cảm giác chán không cho bạn biết nguyên nhân. Hai người cùng nói "chán việc quá" có thể đang gặp hai chuyện khác nhau hoàn toàn: một người làm đúng việc mình thích nhưng bị giao gấp đôi khối lượng vì đồng nghiệp nghỉ, người kia làm khối lượng vừa phải nhưng công việc đã không còn gì mới sau năm năm. Người thứ nhất có thể ổn lại khi tuyển được người; người thứ hai sẽ chán ở mọi công ty làm việc tương tự.

Vì thế bước đầu tiên không phải là hỏi "có nên nghỉ không" mà là hỏi "chính xác thì cái gì đang không ổn". Hãy viết ra những lúc trong tuần qua bạn thấy tệ nhất về công việc, mỗi lúc một dòng: đang làm gì, với ai, điều gì vừa xảy ra. Sau một hai tuần ghi chép, bạn thường thấy các dòng tụ lại quanh vài nguyên nhân lặp đi lặp lại. Đó là chất liệu để chẩn đoán, tốt hơn nhiều so với cảm giác chung.

Một lưu ý: nếu ghi chép cho thấy bạn thấy tệ ở gần như mọi lúc, cả ngoài giờ làm, và kéo dài nhiều tuần, cái bạn đang gặp có thể không chỉ là chuyện công việc. Mệt mỏi kéo dài, mất ngủ, mất hứng thú với cả những việc từng thích là lý do để gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý trước khi quyết định lớn.

Phân loại lý do: nhóm sửa được và nhóm cố định

Sau khi đã có danh sách nguyên nhân, xếp từng cái vào một trong hai cột. Cách xếp dưới đây là gợi ý chung; công ty của bạn có thể khác, nên điều cần làm là kiểm chứng chứ không phải đoán.

Lý do thường gặpThường sửa được nếuThường cố định khi
Khối lượng việc quá tảiDo thiếu người tạm thời, do phân việc chưa hợp lýMô hình công ty dựa vào làm thêm giờ kéo dài, đã nhiều năm như vậy
Không được ghi nhậnQuản lý chưa biết bạn làm gì, chưa có buổi trao đổi về kết quảCách đánh giá của cả công ty không nhìn tới loại đóng góp của bạn
Không còn học được gìCó thể nhận dự án mới, đổi mảng, chuyển bộ phậnCông ty nhỏ, chỉ có đúng một loại việc bạn đang làm
Xung đột với quản lý trực tiếpDo hiểu lầm cách làm việc, chưa từng nói thẳngHành vi xúc phạm lặp lại, đã phản ánh mà không ai xử lý
Thu nhập thấp so với mặt bằngCó quy trình xét tăng lương, bạn chưa từng đề nghịKhung lương của cả ngành hoặc công ty thấp, không có lộ trình
Giá trị của công ty khác giá trị của mìnhHiếm khi sửa được từ vị trí nhân viênCông ty yêu cầu làm việc bạn thấy sai về đạo đức hoặc pháp luật

Nếu phần lớn lý do của bạn nằm ở cột giữa, bạn có một con đường chưa đi. Nếu phần lớn nằm ở cột phải, việc thử sửa nhiều khả năng chỉ kéo dài thời gian. Nhiều người có lý do rải đều hai cột; khi đó hãy cân lý do nào nặng nhất với mình, vì một lý do cố định mà quan trọng có thể đủ để quyết định dù những thứ khác đều ổn.

Thử sửa có thời hạn: cuộc nói chuyện với quản lý

Với những lý do thuộc nhóm sửa được, cách trực tiếp nhất là nói chuyện với người có quyền thay đổi chúng, thường là quản lý trực tiếp. Nhiều người bỏ qua bước này vì ngại, rồi nghỉ mà quản lý không hề biết lý do. Một cuộc nói chuyện có chuẩn bị không biến bạn thành người hay phàn nàn.

  1. Hẹn một buổi riêng, nói trước chủ đề là muốn trao đổi về công việc của mình trong thời gian tới, để người kia không bị bất ngờ.
  2. Mở đầu bằng điều bạn muốn đạt được, không phải bằng lời than. Chẳng hạn: muốn được giao một mảng có thể học thêm, muốn khối lượng việc ổn định để làm tốt hơn.
  3. Đưa ra một hai ví dụ cụ thể từ ghi chép của bạn, không nói chung chung kiểu "lúc nào cũng quá tải".
  4. Đề xuất một thay đổi cụ thể và hỏi điều đó có khả thi không, ví dụ chuyển một phần việc sang người khác, tham gia một dự án sắp mở.
  5. Thống nhất một mốc xem lại, thường từ một đến ba tháng, và ghi lại điều đã thống nhất bằng một tin nhắn ngắn sau buổi nói chuyện.
  6. Tới mốc, tự đánh giá thật: điều đã hứa có diễn ra không, cảm giác của bạn có khác không.

Bạn không cần nói "nếu không thay đổi thì em sẽ nghỉ". Câu đó biến cuộc nói chuyện thành mặc cả và thường làm hỏng quan hệ dù bạn ở hay đi. Mốc xem lại là cam kết với chính bạn, không cần thông báo nó như một tối hậu thư.

Những dấu hiệu cho thấy không nên chờ thêm

Bạn đã nói, đã có mốc, và tới mốc không có gì thay đổi. Một lần không thay đổi có thể do hoàn cảnh; hai lần với cùng một vấn đề thường cho thấy đó là giới hạn thật của nơi đó. Thêm một vòng chờ nữa ít khi đem lại kết quả khác.

Bạn bắt đầu làm việc kém đi theo cách khiến mình không nhận ra mình. Trễ hạn liên tục, tránh né đồng nghiệp, làm cho xong thay vì làm cho tốt. Đây là dấu hiệu cái giá của việc ở lại đang chuyển sang danh tiếng nghề nghiệp của bạn, thứ sẽ đi theo bạn sang chỗ mới.

Sức khoẻ đi xuống và bác sĩ liên hệ nó với công việc. Khi chuyên gia y tế nhận định áp lực công việc đang ảnh hưởng tới sức khoẻ, đó là thông tin rất nặng trong bảng cân nhắc, nặng hơn phần lớn lợi ích về thu nhập hay vị trí.

Bạn được yêu cầu làm điều trái pháp luật hoặc trái lương tâm. Đây không phải loại vấn đề sửa được từ vị trí của bạn. Hãy lưu lại bằng chứng, hỏi luật sư nếu cần, và lên kế hoạch rời đi có bảo vệ cho chính mình.

Bạn có một hướng đi tới rõ ràng. Không phải mọi quyết định nghỉ đều xuất phát từ điều tệ. Có khi công việc vẫn ổn, nhưng bạn đã biết mình muốn làm gì tiếp và chỗ hiện tại không có đường đi tới đó. Khi đó, câu hỏi chỉ còn là chọn thời điểm.

Chuyển bộ phận trong công ty: lựa chọn ở giữa hay bị bỏ quên

Ở những công ty đủ lớn, chuyển sang bộ phận khác là cách đổi gần như mọi thứ hằng ngày (quản lý, đồng nghiệp, loại việc) mà vẫn giữ được thâm niên, các khoản phúc lợi và hiểu biết về cách công ty vận hành. Nhiều người nghĩ tới chuyện nghỉ mà chưa từng hỏi xem có đường này không, phần vì ngại quản lý hiện tại biết, phần vì nghĩ thủ tục rắc rối.

Nếu bạn muốn thử, hãy tìm hiểu không chính thức trước: hỏi một người quen ở bộ phận kia về công việc thật sự, về người quản lý của họ, về việc bộ phận đó có đang cần người không. Sau đó mới đến phòng nhân sự hoặc quản lý hiện tại theo đúng quy trình của công ty. Đi theo trình tự này giúp bạn không đặt cược vào một hình dung sai về nơi mình muốn tới.

Cũng cần tỉnh táo với giới hạn của cách này. Nếu lý do của bạn nằm ở cấp công ty, như cách trả lương, văn hoá làm thêm giờ, hay hướng đi của ban lãnh đạo, chuyển bộ phận không thay đổi được. Và nếu quan hệ với quản lý hiện tại đã căng, việc chuyển cần được làm khéo để không biến thành câu chuyện khó xử cho cả ba bên.

Rời đi khi đã quyết: thời điểm và cách nói

Khi chẩn đoán đã rõ là nên đi, phần còn lại là làm sao rời đi mà không để lại hậu quả không cần thiết. Thời điểm tốt thường là sau khi bạn đã có kế hoạch cho bước tiếp theo, đã tra kỹ thời hạn báo trước và các điều khoản trong hợp đồng, và không rơi vào giữa một việc mà sự ra đi của bạn gây hỏng nặng cho đồng nghiệp. Bạn không có nghĩa vụ phải ở lại vì công ty, nhưng một cuộc bàn giao tử tế là thứ người cũ nhớ tới khi có người hỏi về bạn sau này.

Khi báo nghỉ, nói ngắn và thật, không cần liệt kê mọi điều bạn không hài lòng. Nếu được hỏi lý do và bạn muốn góp ý, hãy chọn một hai điều có ích cho người ở lại và nói bằng giọng mô tả, không buộc tội. Những gì đã ghi chép trong quá trình chẩn đoán giúp bạn nói cụ thể mà không cảm tính.

Cuối cùng, hãy giữ lại tờ phân loại lý do của mình. Khi đi phỏng vấn ở chỗ mới, nó là danh sách câu hỏi để kiểm tra xem nơi đó có lặp lại đúng những điều bạn vừa rời bỏ không. Đây là cách biến một lần nghỉ việc thành bài học cho lần chọn tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

Mới đi làm được vài tháng mà đã muốn nghỉ thì có sao không?

Vài tháng đầu ở chỗ mới thường khó vì chưa quen người, quen việc. Nếu lý do là sự lạ lẫm đó, chờ thêm một thời gian có hạn thường đáng. Nếu chỗ làm khác hẳn những gì được mô tả lúc tuyển, hoặc có hành vi không thể chấp nhận, thì thời gian làm việc ngắn không phải lý do để ở lại.

Có nên nói với đồng nghiệp thân trước khi báo quản lý không?

Nên thận trọng. Tin nghỉ việc lan rất nhanh và quản lý nghe từ người khác trước khi nghe từ bạn sẽ khó chịu, có thể ảnh hưởng tới quá trình bàn giao. Nếu cần một người để nói chuyện cho rõ đầu óc, một người bạn ngoài công ty thường là lựa chọn an toàn hơn.

Được công ty giữ lại bằng tăng lương thì nhận hay không?

Hãy quay lại danh sách lý do. Nếu thu nhập là lý do chính, tăng lương có thể giải quyết được. Nếu lý do chính là quản lý, khối lượng hay sự nhàm chán, tăng lương chỉ làm dịu một thời gian rồi bạn lại đứng ở chỗ cũ. Cũng nên hỏi vì sao công ty chỉ tăng khi bạn đòi đi.

Ghét quản lý nhưng thích công việc thì làm sao?

Trường hợp này thường có nhiều lựa chọn hơn bạn nghĩ: thử nói chuyện thẳng về cách làm việc, chuyển sang bộ phận hay nhóm khác làm việc tương tự, hoặc tìm chỗ làm cùng loại việc ở công ty khác. Quản lý cũng thay đổi theo thời gian, nhưng chờ một người rời đi là kế hoạch bạn không kiểm soát được.

Bao lâu thì nên xem lại sau khi đã thử sửa?

Phụ thuộc vào loại vấn đề. Phân việc lại có thể thấy kết quả sau vài tuần, chuyển dự án hay tăng lương có khi cần một kỳ đánh giá. Mốc từ một đến ba tháng là hợp lý cho đa số trường hợp. Quan trọng là đặt mốc từ đầu và ghi lại, để không trôi đi mà không biết đã thử được gì.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138