TuQuyet.comTự Quyết
Có nên nghỉ việc, chuyển việc

Nhận hay từ chối lời mời làm việc: bảng so sánh có trọng số giữa chỗ cũ và chỗ mới

Có thư mời làm việc trong tay mà chưa biết nhận hay không: so tổng đãi ngộ thật, chấm điểm có trọng số, hỏi đúng câu trước khi ký và từ chối cho khéo.

Vietnamese woman in her late twenties sitting on a sofa in a Thu Duc apartment at night, phone face down beside her, two blank sheets on the coffee table, lamp light from the side

Khi đã có thư mời làm việc trong tay, câu hỏi không còn là "chỗ mới có tốt không" mà là "chỗ mới có tốt hơn chỗ hiện tại theo đúng những điều mình coi trọng không". Hai câu hỏi này nghe giống nhau nhưng dẫn tới hai cách nghĩ khác hẳn. Câu đầu khiến bạn nhìn vào những điểm sáng của lời mời; câu sau buộc bạn đặt hai lựa chọn cạnh nhau, trên cùng một thước đo, và cân bằng trọng số của chính mình.

Bài này đi qua cách làm đó theo thứ tự: quy đổi đãi ngộ về con số so được, liệt kê tiêu chí và gán trọng số trước khi chấm, những câu cần hỏi bên tuyển dụng để lấp chỗ trống thông tin, và cách nhận hoặc từ chối mà không đốt cầu. Các số liệu trong bài đều là ví dụ giả định với số tròn.

Đừng so lương trên giấy: quy về tổng đãi ngộ thật

Con số đầu tiên đập vào mắt trong thư mời thường là lương tháng, và đó cũng là con số dễ gây hiểu lầm nhất. Một mức lương cao hơn ba triệu đồng mỗi tháng có thể nhỏ đi đáng kể khi bạn tính tới thưởng cuối năm không còn, phụ cấp ăn trưa và đi lại bị bỏ, hay quãng đường đi làm dài gấp đôi. Ngược lại, một mức lương bằng chỗ cũ có thể là bước tiến nếu đi kèm chế độ bảo hiểm sức khoẻ cho cả gia đình hoặc được làm việc ở nhà vài ngày mỗi tuần.

Cách làm đơn giản là quy cả hai công việc về tổng thu nhập một năm, rồi trừ đi chi phí phát sinh do chính công việc đó gây ra. Tổng thu nhập gồm lương mười hai tháng, thưởng thường có (chỉ tính phần gần như chắc chắn, không tính thưởng "nếu đạt"), phụ cấp, và giá trị quy đổi của phúc lợi bạn thật sự dùng. Chi phí phát sinh gồm tiền đi lại, ăn uống, gửi con thêm giờ nếu về muộn hơn, và cả thời gian di chuyển nếu bạn muốn quy nó ra tiền.

Khi làm xong phép tính này, nhiều người thấy khoảng cách giữa hai lời mời nhỏ hơn hoặc lớn hơn nhiều so với cảm giác ban đầu. Điều đó không có nghĩa tiền là tiêu chí duy nhất, mà là để phần tiền được cân bằng con số thật, không bằng ấn tượng. Phần còn lại của quyết định, những thứ không quy ra tiền được, sẽ được cân ở bước sau.

Lưu ý với thưởng và các khoản biến đổi: khi bên tuyển dụng nói "thưởng thường khoảng hai tháng lương", hãy hỏi đó là con số của năm nào, có ghi trong hợp đồng hay quy chế không, và người mới vào giữa năm được tính thế nào. Con số không có trên giấy thì chỉ nên tính ở mức thấp.

Chấm hai lựa chọn bằng bảng có trọng số

Liệt kê các tiêu chí quan trọng với bạn, gán trọng số trước khi chấm điểm, rồi chấm từng lựa chọn theo thang 1 đến 5. Thứ tự này quan trọng: nếu chấm trước rồi mới đặt trọng số, bạn sẽ vô thức nâng trọng số cho những tiêu chí mà lựa chọn mình đang nghiêng về đạt điểm cao. Dưới đây là ví dụ giả định của một người đang cân giữa chỗ hiện tại và một lời mời.

Tiêu chíTrọng sốChỗ hiện tạiLời mời mới
Tổng thu nhập thật một năm25%34
Học được kỹ năng mới20%24
Thời gian và quãng đường đi làm15%42
Độ ổn định của công ty15%43
Người quản lý trực tiếp15%3Chưa rõ, tạm 3
Thời gian cho gia đình10%43
Tổng có trọng số100%3,203,30

Trong ví dụ này hai lựa chọn gần như ngang nhau, và đó là kết quả rất thường gặp. Khi tổng điểm sát nhau, bảng đã làm xong việc của nó: nó cho thấy quyết định không hiển nhiên như cảm giác, và chỉ ra tiêu chí nào đang kéo lệch. Ở đây, ô "chưa rõ" về người quản lý là chỗ thiếu thông tin lớn nhất; hỏi thêm để lấp ô đó có thể làm nghiêng hẳn kết quả.

Một phép thử nhanh sau khi có tổng điểm: tưởng tượng bảng ra kết quả ngược lại, bạn thấy nhẹ nhõm hay thất vọng? Cảm giác đó không thay cho bảng, nhưng cho biết có tiêu chí nào bạn coi trọng mà chưa viết ra.

Những câu nên hỏi trước khi trả lời thư mời

Thư mời thường có hạn trả lời vài ngày. Đó là khoảng thời gian bình thường để hỏi thêm, và một bên tuyển dụng nghiêm túc sẽ không đánh giá thấp bạn vì đặt câu hỏi rõ ràng. Những câu dưới đây giúp lấp các ô "chưa rõ" trong bảng.

  • Người quản lý trực tiếp của vị trí này là ai, có thể gặp hoặc trao đổi ngắn với người đó trước khi nhận lời không.
  • Vì sao vị trí này đang tuyển: người cũ chuyển đi, mở rộng nhóm, hay vị trí mới hoàn toàn. Mỗi câu trả lời cho thấy một bối cảnh khác.
  • Ba tháng đầu, người ở vị trí này được kỳ vọng làm được gì cụ thể. Câu trả lời mơ hồ là dấu hiệu bạn có thể bị đánh giá theo tiêu chí chưa ai nói ra.
  • Thời gian thử việc bao lâu, mức lương thử việc thế nào, đánh giá cuối thử việc dựa trên gì.
  • Thưởng và tăng lương được xét theo chu kỳ nào, người vào giữa năm được tính ra sao.
  • Giờ làm thực tế của nhóm, tần suất làm ngoài giờ, chính sách làm việc từ xa nếu có.
  • Bạn được trò chuyện với một người đang làm trong nhóm không. Nếu không được, hãy tìm qua người quen trong nghề.

Khi hỏi, giữ giọng trung tính và tò mò, không đặt điều kiện. Ghi lại câu trả lời bằng văn bản nếu có thể, nhất là những gì liên quan tới tiền và thời gian, vì trí nhớ sau một cuộc gọi phỏng vấn dài thường không chính xác.

Thương lượng trước khi quyết: điều gì đáng đề nghị

Thương lượng sau khi đã có thư mời, không phải trước. Lúc bên tuyển dụng đã chọn bạn là lúc bạn có nhiều tiếng nói nhất. Đề nghị điều chỉnh ở giai đoạn này là chuyện bình thường trong nhiều ngành, miễn là có lý do và đề nghị cụ thể.

Đề nghị dựa trên tổng đãi ngộ, không chỉ lương cứng. Nếu bên kia không thể tăng lương, có thể hỏi về ngày bắt đầu, số ngày làm từ xa, ngân sách đào tạo, hay mốc xét lương sớm sau thử việc. Những khoản này đôi khi dễ thoả thuận hơn và có giá trị thật với bạn.

Một lần đề nghị là đủ. Đề nghị đi đề nghị lại nhiều vòng thường làm bên tuyển dụng mệt và nghi ngờ mức độ nghiêm túc của bạn. Hãy chuẩn bị kỹ, đưa ra đề nghị rõ ràng một lần, kèm lý do.

Chỉ thương lượng khi bạn thật sự sẵn sàng nhận nếu được đáp ứng. Dùng thương lượng như một cách kéo dài thời gian trong khi không định nhận là cách nhanh nhất làm mất lòng một người có thể gặp lại trong nghề.

Chuẩn bị tâm thế cho câu trả lời không. Bên tuyển dụng có thể giữ nguyên lời mời. Quyết định sau đó quay lại bảng trọng số của bạn: với đúng điều kiện ban đầu, lời mời vẫn đáng nhận không.

Lời đề nghị giữ chân từ công ty cũ: tính sao cho tỉnh

Khi bạn báo nghỉ, công ty hiện tại có thể đề nghị tăng lương hoặc chức vụ để giữ bạn lại. Lời đề nghị này dễ gây bối rối vì nó thay đổi bảng so sánh ngay khi bạn tưởng đã quyết xong. Cách xử lý tỉnh táo là đưa nó vào bảng như một lựa chọn thứ ba, chấm lại theo đúng các tiêu chí ban đầu, không phải chỉ theo con số mới.

Hãy quay về danh sách lý do khiến bạn bắt đầu đi tìm việc. Nếu lý do chính là thu nhập, lời đề nghị có thể giải quyết được. Nếu lý do là không còn học được gì, là quản lý, là văn hoá làm việc, thì một khoản tăng lương không đổi được những thứ đó. Cũng nên nghĩ tới câu hỏi khó nói: vì sao công ty chỉ đưa ra mức này khi bạn chuẩn bị đi, và lần xét lương tới người ta sẽ nhìn bạn thế nào.

Không có quy tắc chung rằng nhận đề nghị giữ chân là sai. Có người ở lại và hài lòng nhiều năm vì vấn đề duy nhất thật sự đã được giải quyết. Điều cần tránh là quyết định trong vài phút trong cuộc nói chuyện với quản lý. Hãy xin một hai ngày, như bạn đã xin với bên tuyển dụng mới.

Nhận hay từ chối, làm sao cho không đốt cầu

Khi đã quyết nhận, hãy xác nhận bằng văn bản các điều đã thoả thuận, chờ hợp đồng hoặc thư mời chính thức có đủ thông tin rồi mới báo nghỉ ở chỗ cũ. Báo nghỉ khi mới chỉ có lời hứa qua điện thoại là rủi ro không cần thiết. Trước khi ký, đọc kỹ các điều khoản về thời gian thử việc, cam kết, bảo mật; điều gì chưa rõ thì hỏi bên tuyển dụng hoặc người có chuyên môn pháp lý.

Khi quyết từ chối, trả lời sớm ngay khi đã chắc, đừng im lặng tới hết hạn. Một thư từ chối ngắn, cảm ơn thời gian của họ, nói rằng sau khi cân nhắc bạn quyết định chưa chuyển vào lúc này, là đủ. Không cần nêu lý do chi tiết, càng không cần nói xấu chỗ mới hay khen chỗ cũ. Ngành nào cũng nhỏ hơn bạn tưởng, và người tuyển dụng hôm nay có thể là đồng nghiệp hay khách hàng của bạn vài năm sau.

Dù chọn bên nào, hãy giữ lại bảng so sánh. Sáu tháng sau mở ra xem lại: những tiêu chí bạn đặt trọng số cao có thật sự quan trọng như mình nghĩ không, ô "chưa rõ" hoá ra thế nào. Đây là cách rèn khả năng tự quyết cho lần chuyển việc tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

Bên tuyển dụng ép trả lời trong một ngày thì làm sao?

Có thể lịch sự xin thêm thời gian, nói rằng bạn muốn cân nhắc kỹ để khi nhận thì gắn bó lâu. Đa số nơi chấp nhận thêm vài ngày. Nếu bên kia nhất quyết không cho, đó cũng là thông tin về cách họ làm việc, nên đưa vào bảng cân nhắc.

Có hai lời mời cùng lúc thì nên xử lý thế nào?

Đưa cả hai vào cùng một bảng trọng số với chỗ hiện tại. Nếu một bên trả lời sớm hơn, bạn nên báo thật với bên còn lại rằng bạn đang có một lời mời khác và hỏi họ có thể đẩy nhanh quy trình không. Tránh dùng lời mời này để ép giá bên kia nếu bạn không thật sự cân nhắc cả hai.

Lời mời lương cao hơn hẳn nhưng công ty mới thành lập thì sao?

Mức rủi ro cao hơn nên đáng được cân bằng trọng số riêng cho độ ổn định. Hãy hỏi về nguồn vốn hoạt động, kế hoạch của công ty trong một hai năm tới ở mức họ chia sẻ được, và tự hỏi quỹ dự phòng của mình có chịu được nếu công ty gặp khó. Không có câu trả lời chung; đó là mức rủi ro bạn có chọn nhận hay không.

Đã nhận lời rồi lại muốn đổi ý thì có được không?

Về mặt cư xử, đổi ý sau khi đã nhận lời gây phiền cho bên tuyển dụng và ảnh hưởng uy tín của bạn. Nếu thật sự có lý do lớn, hãy báo sớm nhất có thể, nói thẳng và xin lỗi. Nếu đã ký hợp đồng, cần đọc lại các điều khoản liên quan và hỏi người có chuyên môn trước khi làm gì tiếp.

Có nên nói với bên mới mức lương hiện tại không?

Đây là chuyện cá nhân, bạn có quyền không nêu chính xác. Một cách trả lời phổ biến là nêu khoảng mong muốn cho vị trí mới dựa trên công việc và mặt bằng nghề. Nếu bạn chọn nói, hãy nói đúng sự thật, vì thông tin sai về thu nhập có thể bị phát hiện qua giấy tờ sau này.

Lời mời ở công ty lớn nhưng vị trí thấp hơn hiện tại thì cân thế nào?

Hãy tách ra hai tiêu chí: điều bạn học được và lộ trình đi lên ở chỗ mới, so với chức danh và phạm vi việc ở chỗ cũ. Lùi một bậc để vào môi trường giúp mình học nhanh có thể đáng với người còn trẻ trong nghề, nhưng cần hỏi rõ lộ trình và mốc xét lại, đừng chỉ dựa vào lời hứa chung.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138