Tái hôn khi đã có con riêng là quyết định của bạn, nhưng nó thay đổi cuộc sống của con nhiều không kém; vì vậy ngoài câu hỏi bạn có muốn sống với người này không, cần cân nhắc thêm con đã sẵn sàng chưa, người mới đối với con ra sao, quan hệ với bố hoặc mẹ ruột của con, và những chuyện tài sản cần làm rõ từ trước.
Bài này dành cho người đã ly hôn hoặc mất vợ, mất chồng, đang có con, và đang nghĩ đến chuyện kết hôn lần nữa. Phần hẹn hò lại và cách giới thiệu người mới với con có nhiều bài ở các trang về tình cảm, nuôi dạy con; ở đây tập trung vào quyết định có tiến tới hôn nhân hay không, và tiến tới khi nào.
Tách mong muốn của mình khỏi nỗi lo cho con
Nhiều người đơn thân mắc ở chỗ trộn hai câu hỏi. Câu thứ nhất là của riêng bạn: bạn có muốn tiếp tục cuộc đời với người này không, như bất kỳ ai cân nhắc kết hôn. Câu thứ hai là của gia đình: cuộc hôn nhân này sẽ ảnh hưởng đến con thế nào và bạn có chuẩn bị được không.
Khi trộn lại, có người không dám nghĩ đến hạnh phúc của mình vì thấy có lỗi với con, có người lại vội vàng vì nghĩ "con cần có bố, cần có mẹ". Cả hai cách đều bỏ sót một nửa. Bạn có quyền mong muốn một người bạn đời; con có quyền được chuẩn bị và được lắng nghe. Hai điều này không loại trừ nhau.
Hãy trả lời riêng từng câu. Nếu câu thứ nhất là "chưa chắc", thì chuyện con chưa cần đến, vì vấn đề nằm ở người mới. Nếu câu thứ nhất là "chắc chắn", thì câu thứ hai quyết định thời điểm và cách làm, không nhất thiết quyết định có hay không.
Thời điểm: những dấu hiệu nên chờ thêm
Không có quy định nào về khoảng cách giữa hai cuộc hôn nhân. Nhưng có những dấu hiệu cho thấy việc chờ thêm sẽ có lợi cho bạn và cho con.
- Bạn vẫn còn rất giận hoặc rất buồn mỗi khi nghĩ đến cuộc hôn nhân trước.
- Thủ tục ly hôn, phân chia tài sản, quyền nuôi con chưa xong hoặc còn đang tranh chấp.
- Con vẫn còn đang thích nghi với việc bố mẹ chia tay hoặc mất bố, mất mẹ: hay khóc, ngủ không ngon, học sa sút.
- Người mới và con mới gặp nhau vài lần, chưa có thời gian ở cạnh nhau trong sinh hoạt thường ngày.
- Bạn đang mong cuộc hôn nhân mới sẽ giải quyết khó khăn tài chính hay nỗi cô đơn, hơn là mong người này.
- Hai người chưa nói kỹ với nhau về cách dạy con, chuyện tiền, chuyện có thêm con chung.
Chờ không có nghĩa là dừng lại. Đó là thời gian để mối quan hệ được thử trong đời sống thật, để con quen dần, và để bạn chắc chắn mình đang chọn người này vì người này. Nếu bạn đặt một mốc cụ thể, ví dụ sau khi con xong năm học hay sau khi hai người đã đi cùng nhau qua một mùa Tết, việc chờ sẽ có hình dạng rõ ràng.
Người mới với con của bạn
Quan sát trong đời thường, không chỉ trong những buổi đi chơi. Người mới đối xử với con thế nào khi con quấy, khi con hỗn, khi cả nhà mệt? Những buổi đi chơi vui vẻ ai cũng tốt; ngày thường mới cho thấy sự kiên nhẫn thật.
Không đòi hỏi người mới phải thương con như con ruột ngay. Tình cảm cần thời gian. Điều có thể đòi hỏi ngay là sự tôn trọng, công bằng, không bạo lực, không nói xấu bố hoặc mẹ ruột của con.
Thống nhất ai dạy con điều gì. Nhiều gia đình hỗn hợp thấy thuận hơn khi trong thời gian đầu, bố mẹ ruột là người kỷ luật con, còn người mới đóng vai người lớn thân thiết. Hãy bàn trước, đừng để đến lần đầu con bị mắng mới biết hai người nghĩ khác.
Nếu người mới cũng có con riêng. Hai nhóm con với hai nếp nuôi dạy khác nhau là thử thách lớn. Cần bàn rõ về sự công bằng giữa các con, chỗ ở, chi tiêu cho từng đứa, và cho các con thời gian làm quen nhau.
Dấu hiệu cần dừng lại. Nếu người mới có lời nói, hành vi xúc phạm, đánh đập, có cử chỉ không đúng mực với con, hoặc con sợ hãi rõ rệt khi ở cạnh người đó, an toàn của con phải đặt trước mọi tình cảm. Hãy nói chuyện riêng với con, tin con, và tìm sự giúp đỡ; khi có nguy hiểm, gọi 113.
Lắng nghe con, nhưng không để con quyết thay
Con cần được biết sớm và được nói chuyện theo độ tuổi, không phải nghe tin từ người khác hay bị báo khi mọi thứ đã định. Hỏi con cảm thấy thế nào, con lo điều gì, con muốn giữ lại điều gì trong cuộc sống hiện tại, như phòng riêng, thời gian riêng với bố hoặc mẹ, những lần gặp bên kia.
Nhưng đừng đặt con vào thế phải đồng ý hay phản đối như thể con quyết. Con nhỏ có thể phản đối vì sợ mất bố mẹ, con lớn có thể đồng ý vì muốn bố mẹ vui. Cả hai đều chưa phải toàn bộ cảm xúc của con. Lời phản đối của con là thông tin cần lắng nghe kỹ, không phải lời phủ quyết; lời đồng ý của con cũng không có nghĩa là con đã sẵn sàng.
Với con tuổi mới lớn, sự phản đối thường gay gắt hơn. Một lời hứa cụ thể như "mỗi tối thứ bảy vẫn là buổi của hai mẹ con" thường có tác dụng hơn những lời giải thích dài. Nếu con có dấu hiệu buồn bã, thu mình kéo dài, học sa sút nhiều, hãy cân nhắc cho con gặp chuyên gia tâm lý.
Quan hệ với bố hoặc mẹ ruột của con và chuyện tài sản
Tái hôn không xoá đi những quan hệ và nghĩa vụ đã có. Bảng dưới gợi ý những điều cần làm rõ; phần pháp lý chỉ nêu nguyên tắc chung, chi tiết hãy hỏi luật sư theo văn bản hiện hành.
| Vấn đề | Điều cần làm rõ | Ghi chú |
|---|---|---|
| Lịch gặp con của bố hoặc mẹ ruột | Lịch hiện tại có thay đổi không khi có người mới, nhất là nếu chuyển nhà | Con vẫn có quyền được gặp và gắn bó với người không trực tiếp nuôi, trừ khi có quyết định khác của toà |
| Cấp dưỡng nuôi con | Khoản cấp dưỡng đang nhận hoặc đang trả có ảnh hưởng gì không | Việc tái hôn không tự động chấm dứt nghĩa vụ cấp dưỡng; hỏi luật sư nếu có thay đổi |
| Tài sản trước hôn nhân | Nhà, đất, tiền tiết kiệm của bạn có trước khi cưới lần hai | Theo nguyên tắc chung là tài sản riêng, nhưng cần giữ giấy tờ chứng minh; nhập vào tài sản chung thì khác |
| Thoả thuận tài sản vợ chồng | Có muốn lập thoả thuận về chế độ tài sản trước khi đăng ký kết hôn không | Luật cho phép lập trước khi kết hôn, theo hình thức luật định; hỏi luật sư hoặc công chứng viên |
| Quyền lợi của con riêng sau này | Con riêng của bạn và con riêng của người mới, con chung nếu có | Liên quan đến thừa kế, di chúc; nên hỏi luật sư để sắp xếp từ sớm |
Nhiều người ngại nhắc chuyện tài sản vì sợ người mới nghĩ mình tính toán. Thực ra, nói rõ từ trước là cách bảo vệ cả hai và các con, nhất là khi cả hai đều có con riêng. Cuộc nói chuyện này nên diễn ra khi tình cảm còn tốt, không phải khi đã có va chạm.
Bảng cân nhắc mẫu: cưới trong năm nay hay chờ thêm
Khi đã chắc về người mới, câu hỏi thường còn lại là thời điểm. Ví dụ giả định dưới đây của một người mẹ có con gái mười hai tuổi, đã ly hôn ba năm.
| Tiêu chí | Trọng số | Cưới năm nay | Chờ thêm một năm |
|---|---|---|---|
| Con gái có thời gian quen dần với người mới | 5 | 2 → 10 | 4 → 20 |
| Hai người sống gần nhau, đỡ đi lại | 3 | 5 → 15 | 2 → 6 |
| Con không phải chuyển trường giữa năm học | 4 | 2 → 8 | 5 → 20 |
| Thống nhất xong cách dạy con, chuyện tiền | 4 | 3 → 12 | 4 → 16 |
| Mong muốn có con chung khi tuổi còn phù hợp | 3 | 4 → 12 | 3 → 9 |
| Tổng | 57 | 71 |
Bảng không quyết thay bạn, nhưng ở ví dụ này nó cho thấy những gì người mẹ coi trọng đang nghiêng về phía cho con thêm thời gian. Nếu người mới cũng làm một bảng riêng và kết quả khác hẳn, đó là cuộc nói chuyện hai người cần có trước khi định ngày. Nếu bạn đang buồn bã kéo dài sau cuộc hôn nhân trước, hãy lo cho mình trước, có thể tìm chuyên gia tâm lý, rồi mới quyết chuyện lớn.
Những chuyện riêng của gia đình tái hôn cần nói trước khi cưới
Ngoài những chủ đề mọi cặp sắp cưới đều nên bàn, gia đình có con riêng có thêm vài chuyện đặc thù. Nói trước giúp hai người biết mình đang bước vào điều gì.
- Liên lạc với vợ cũ, chồng cũ: vì có con chung với người cũ, việc nhắn tin, gặp mặt để bàn chuyện con là cần thiết. Người mới cảm thấy thế nào về điều đó, và giới hạn hợp lý là gì.
- Chỗ ở: về nhà của ai, hay thuê hoặc mua chỗ mới. Một ngôi nhà mới cho cả hai bên thường dễ hơn cho các con, vì không ai cảm thấy mình là khách trong nhà người khác.
- Con chung: người mới có muốn có con không, nếu có thì khi nào, và các con riêng sẽ được chuẩn bị ra sao.
- Chi tiêu cho con riêng: học phí, quần áo, tiền tiêu vặt của con riêng ai trả, từ quỹ chung hay quỹ riêng.
- Họ hàng hai bên: ông bà bên nội, bên ngoại của con riêng vẫn muốn gặp cháu; người mới sẽ đứng ở đâu trong những dịp đó.
- Khi có bất đồng về con: nếu người mới thấy con bạn được nuông chiều quá hay bị quá nghiêm, hai người sẽ bàn riêng lúc nào, ở đâu, để không cãi nhau trước mặt con.
Không cần thống nhất hết mọi điều trước khi cưới, nhưng nếu hai người không bàn được những chuyện này một cách bình tĩnh, đó là dấu hiệu nên chờ thêm và có thể nhờ một chuyên gia tư vấn hôn nhân giúp.
Câu hỏi thường gặp
Bao lâu sau ly hôn thì nên tái hôn?
Không có khoảng thời gian chuẩn. Nên chờ thêm nếu bạn vẫn còn rất giận hoặc buồn về cuộc hôn nhân trước, thủ tục ly hôn chưa xong, con còn đang thích nghi, hoặc người mới và con chưa có thời gian ở cạnh nhau trong đời thường.
Con phản đối mình tái hôn thì có nên dừng lại không?
Lời phản đối của con là thông tin cần lắng nghe kỹ: con lo mất bố mẹ, lo bị thay đổi cuộc sống hay không thích người mới vì lý do cụ thể. Không nên để con quyết thay, nhưng cũng không nên vội. Thời gian, lời hứa cụ thể và sự kiên nhẫn thường giúp nhiều.
Tái hôn có ảnh hưởng đến tiền cấp dưỡng nuôi con không?
Theo nguyên tắc chung, việc tái hôn không tự động chấm dứt nghĩa vụ cấp dưỡng của bố hoặc mẹ không trực tiếp nuôi con. Nếu có thay đổi về hoàn cảnh hay thoả thuận, hãy hỏi luật sư theo quy định hiện hành.
Có nên làm thoả thuận tài sản trước khi tái hôn không?
Nhiều cặp tái hôn, nhất là khi cả hai có con riêng, thấy yên tâm hơn khi làm rõ tài sản trước hôn nhân. Luật cho phép lập thoả thuận về chế độ tài sản trước khi đăng ký kết hôn theo hình thức luật định; hãy hỏi luật sư hoặc công chứng viên.
Người mới không thân với con thì có sao không?
Tình cảm cần thời gian, nên chưa thân ngay là bình thường. Điều cần có ngay là sự tôn trọng, công bằng, không bạo lực và không nói xấu bố mẹ ruột của con. Nếu con sợ hãi rõ rệt khi ở cạnh người mới, hãy đặt an toàn của con lên trước.
Ai nên dạy dỗ con riêng sau khi tái hôn?
Nhiều gia đình thấy thuận hơn khi thời gian đầu bố mẹ ruột là người kỷ luật con, còn người mới đóng vai người lớn thân thiết. Hai người nên bàn rõ trước khi về chung một nhà để tránh mâu thuẫn ngay lần đầu con bị mắng.